Stel je voor: je hebt je droomklant binnen, maar die vraagt om een flinke investering of levering op rekening.
▶Inhoudsopgave
Je bank kijkt je aan alsof je net in vreemde valuta betaalt. "Geen financiële historie? Geen geld." Het is de harde realiteit voor veel starters. Hier komt de garantstelling om de hoek kijken. Het klinkt als een simpel hulpje, maar het is een serieus juridisch ding. In dit artikel leg ik je in gewone taal uit wat een garantstelling is, hoe het werkt en waarom het zowel een zegen als een vloek kan zijn voor je bedrijf.
Wat is een garantstelling precies?
Een garantstelling is een verbintenis van een derde partij – de garant – om te betalen als jij, de ondernemer, je afspraken niet nakomt. Simpel gezegd: iemand anders springt in de bres voor jouw schuld.
De juridische basis zonder het juridische gedoe
De bank of leverancier voelt zich hierdoor veiliger, want zij hebben een extra vangnet. Zonder deze zekerheid durven veel partijen geen risico te nemen met een verse ZZP’er. Hoewel het ingewikkeld klinkt, komt het neer op een simpele belofte: "Betaalt hij niet, dan betaal ik." Dit is een overeenkomst tussen drie partijen: jij (de hoofdschuldenaar), de garant (de borgsteller) en de crediteur (de partij die geld of zekerheid eist). Zonder deze constructie is het voor starters vaak lastig om voet aan de grond te krijgen.
Waarom heb jij dit nodig?
Als startende ZZP’er heb je nog geen bewezen staat van dienst. Banken en leveranciers baseren hun beslissingen op risicomanagement.
Zij zien geen jarenlange jaarcijfers of stabiele cashflow, dus schatten ze het risico hoger in. Een garantstelling verlaagt dat risico aanzienlijk. Denk aan deze situaties waar een garantstelling cruciaal kan zijn:
- Het openen van een zakelijke rekening bij een strengere bank.
- Het aanvragen van een bedrijfslening voor apparatuur of werkkapitaal.
- Het krijgen van een leasecontract voor een auto of machine.
- Contracten met leveranciers die eisen dat je een bankgarantie geeft.
Wie kan garant staan?
Niet iedereen mag zomaar garant staan. De partij die dit doet, moet financieel stabiel zijn.
Particuliere garanten: Familie en vrienden
De meest voorkomende garant is een particulier met een gezond inkomen en vermogen. Veel starters vragen een partner, ouder of goede vriend.
Dit is vaak de goedkoopste optie, maar wel de meest emotionele. Als het misgaat, raakt niet alleen je bedrijf beschadigd, maar ook je persoonlijke relatie. Let op: de bank zal altijd vragen om een partner bij een gezamenlijke huishouding, ook als die persoon niets met het bedrijf te maken heeft. Een andere optie is een collega-ondernemer of een holdingmaatschappij.
Zakelijke garanten en overheidsregelingen
Daarnaast bestaat er de MKB-garantie, een regeling van de overheid via de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO).
Dit is een borgstelling voor kleine en middelgrote bedrijven. De overheid staat dan deels garant voor je lening bij de bank. Dit is vaak een stuk goedkoper en professioneler dan een particuliere garant.
De kosten: Wat kost een garantstelling?
Een garantstelling is nooit gratis. De garant – en vaak ook jij – betaalt voor de zekerheid die wordt geboden.
De kosten hangen af van het risico en de partij die de garantstelling verstrekt.
Particuliere garantstelling
Bij een particuliere garant (bijvoorbeeld via een familielid) rekent de bank meestal een percentage over het uitgeleende bedrag. Dit ligt vaak tussen de 1% en 3% per jaar. Daarnaast zijn er administratiekosten, die kunnen oplopen tot enkele honderden euro’s.
De garant loopt hierbij het grootste risico. De MKB-garantie is vaak voordeliger. De kosten bestaan uit een eenmalige provisie en een jaarlijkse vergoeding. De percentages liggen hier doorgaans lager, tussen de 0,5% en 2% per jaar, afhankelijk van de looptijd en het risicoprofiel.
MKB-garantie: De goedkopere optie
De maximale lening die via de MKB-garantie kan worden gefinancierd is € 500.000.
De regeling is beschikbaar voor bedrijven met een omzet tot € 50 miljoen en een balanstotaal tot € 25 miljoen. Dit maakt het een toegankelijke optie voor de meeste starters, ook als je zoekt naar een starterskrediet zonder omzethistorie.
De verschillende soorten garantstellingen
Niet elke garantstelling is hetzelfde. Ze verschillen in de mate van aansprakelijkheid en de voorwaarden.
Volledige vs. Beperkte garantstelling
Bij een volledige garantstelling staat de garant in voor het gehele bedrag van de schuld, inclusief rente en kosten. Dit is de meest rigoureuze vorm.
Onherroepelijke garantstelling
Bij een beperkte garantstelling (of deelname-garantie) staat de garant alleen in voor een deel van het bedrag, bijvoorbeeld 50% of 70%. Dit verlaagt de druk op de garant, maar de bank zal dit wel accepteren als voldoende zekerheid. Dit is een pittige variant. Bij een onherroepelijke garantstelling hoeft de bank niet eerst bij jou aan te kloppen voordat ze de garant aanspreken.
Zodra jij in gebreke bent, mogen ze direct de garant aanschrijven. Dit is gebruikelijk bij bankgaranties, maar wel iets waar je de garant nadrukkelijk op moet wijzen.
De MKB-garantie in detail
De MKB-garantie is een specifieke overheidsregeling die bedrijven helpt aan financiering. Het is een borgstelling voor leningen tot € 500.000.
De overheid staat borg voor een deel van het risico bij de bank, waardoor de bank eerder geneigd is geld te lenen.
Het proces verloopt via de bank, maar de beoordeling gebeurt door RVO. De kosten zijn transparant en vaak lager dan bij een private borgstelling. Voor een starter is de starterslening voor zelfstandigen via het RVO vaak de meest verstandige keuze, omdat het minder druk legt op je persoonlijke netwerk en de voorwaarden wettelijk beter geregeld zijn.
Wat je moet weten voordat je tekent
Voordat je iemand vraagt om garant te staan, of voordat je zelf tekent voor een garantstelling, zijn er een aantal cruciale zaken om te overwegen. De garant is niet alleen een handtekening aan het zetten; die persoon neemt financieel risico.
De risico’s voor de garant
Als jij failliet gaat of je betalingen staakt, mag de bank het volledige bedrag (of het afgesproken deel) opeisen bij de garant. Dit kan hun persoonlijke financiën ernstig schaden. Zorg er dus voor dat je garant begrijpt wat hij of zij ondertekent.
De voorwaarden lezen
Laat je nooit verleiden om de kleine lettertjes over te slaan. Let op:
- Looptijd: Hoelang geldt de garantie? Is het voor de hele looptijd van de lening of alleen voor de initiële periode?
- Opzegging: Kan de garant de overeenkomst opzeggen? Meestal is een garantstelling onherroepelijk voor de looptijd van de lening.
- Kosten: Wie betaalt de provisie? Wordt dit afgetrokken van het geleende bedrag?
Advies inwinnen
Schakel altijd een expert in. Een accountant of financieel adviseur kan de voorwaarden checken en je helpen bij de onderhandelingen. Bij de MKB-garantie kan de bank je hier ook bij helpen, maar een onafhankelijke blik is nooit verkeerd.
Hoe verloopt de afwikkeling?
Stel, het gaat mis. Je kunt een betaling niet voldoen. De crediteur (bank of leverancier) zal jou eerst aanspreken.
- Zelf de schuld betalen.
- De schuld overnemen en proberen de vordering op jou te verhalen.
- In overleg treden om een regeling te treffen.
Als jij niet betaalt, schakelen ze de garant in. De garant krijgt dan een brief met de eis om het openstaande bedrag te betalen.
De garant kan vervolgens: In de praktijk zal een bank proberen eerst met jou een oplossing te vinden, maar als dat faalt, zijn ze wettelijk gerechtigd de garant aan te spreken.
Conclusie: Is een garantstelling iets voor jou?
Een garantstelling is een krachtig instrument voor startende ZZP’ers, maar wist je dat je ook kunt kijken naar een ondernemerskrediet via de gemeente?
Het opent deuren die anders gesloten blijven. Maar het is ook een zwaard dat twee kanten snijdt. Het brengt financiële druk met zich mee, niet alleen voor jou, maar ook voor de persoon die garant staat.
Of je nu kiest voor een particuliere garant of de MKB-garantie: zorg dat je weet wat je doet. Lees de voorwaarden, begrijp de kosten en zorg voor een solide plan om je schulden af te lossen. Met de juiste voorbereiding wordt garant staan geen last, maar een springplank naar succes.