Stel je voor: je bent ZZP’er. Je bent je eigen baas, je klust waar je kunt en je bouwt iets moois op.
▶Inhoudsopgave
Maar dan komt er een brief van de Belastingdienst. Of erger: je wilt een lening aanvragen of een groot contract scoren, en ineens gaat het over je ‘kredietwaardigheid’ en die enge ‘artikel 28’ toets. Het voelt vaak als een grijs gebied vol regels en cijfers. Toch is het simpeler dan het lijkt.
Het draait allemaal om één kernconcept: de eligibility facet. Dit is de lens waardoor de Belastingdienst en financiële instanties jou bekijken.
Ben je echt zelfstandig, of ben je in schijn? In dit artikel duiken we in de wereld van kredietwaardigheid voor ZZP’ers, specifiek rondom artikel 28 van de Wet Werk en Arbeid (WKA).
We houden het lekker praktisch, zonder ingewikkeld juridisch jargon, zodat je precies weet waar je aan toe bent en hoe je jouw kansen op een positieve beoordeling vergroot.
Wat is die ‘Eligibility Facet’ eigenlijk?
De eligibility facet is fancy taal voor de ‘geschiktheidstoets’. Het is een systematische check die de Belastingdienst uitvoert om te bepalen of jij voldoet aan de eisen voor zelfstandigheid.
Vroeger keken ze vooral naar je bankrekening en je jaarcijfers. Tegenwoordig is dat breder. Het gaat niet alleen om of je geld verdient, maar om hoe je het verdient.
De kern van de toets is of er sprake is van schijnzelfstandigheid. Dit betekent dat je formeel ZZP’er bent, maar in de praktijk functioneert als een werknemer.
De eligibility facet beoordeelt of je financiële structuur en je werkwijze passen bij echte ondernemerschap.
Als de Belastingdienst hier twijfels heeft, kan dit direct impact hebben op je kredietwaardigheid: banken en opdrachtgevers vinden een onzekere arbeidsrelatie vaak riskant.
Artikel 28: De Spil in het Web
Artikel 28 van de Wet Werk en Arbeid (WKA) is de wettelijke basis waarop de Belastingdienst dit controleert. Hoewel de wet al langer bestaat, is de uitvoering de afgelopen jaren steeds strenger en digitaler geworden.
Voorheen was de controle vaak reactief; er moest iets misgaan voordat de fiscus actie ondernam. Sinds de invoering en versterking van artikel 28 is de aanpak proactiever. De Belastingdienst kijkt niet meer alleen naar de contracttekst op papier, maar naar de feitelijke situatie.
Dit betekent dat wat er in de praktijk gebeurt, zwaarder weegt dan wat er in een contract staat geschreven.
De focus ligt op het bestrijden van schijnzelfstandigheid om de arbeidsmarkt eerlijker te maken en de concurrentie op arbeidsvoorwaarden te voorkomen.
De 9 Criteria: De Checklist voor Schijnzelfstandigheid
Hoe weet de Belastingdienst of jij schijnzelfstandig bent? Ze gebruiken een specifieke checklist met negen criteria.
1. Afhankelijkheid van de opdrachtgever
Je hoeft niet aan alle negen criteria te voldoen om als schijnzelfstandig te worden bestempeld; het gaat om het totaalplaatje. Hier zijn de belangrijkste criteria die jouw eligibility facet bepalen: Ben je economisch afhankelijk van één opdrachtgever? Als 80% of meer van je inkomen uit één bron komt, gaat er een alarmbel af.
2. Sturing en Telling
Echte ondernemers hebben meerdere klanten. Hoeveel controle heeft de opdrachtgever?
3. De Werkplek
Wordt je verteld hoe je iets moet doen (in plaats van dat je zelf bepaalt hoe je het resultaat bereikt)?
4. Reiskosten en Apparatuur
Als je constant sturing krijgt op details, is dat een teken van een dienstverband. Waar werk je? Als je verplicht op kantoor van de opdrachtgever moet zitten, terwijl je werk ook thuis had gekund, wijst dat op een werknemersrelatie. Flexibiliteit in werkplek is key. Wie betaalt de rekening?
5. Sociale Zekerheid
Als de opdrachtgever je laptop, telefoon en reiskosten volledig vergoedt, ben je in feite een werknemer met een ondernemerscontract. Een echte ZZP’er investeert in eigen middelen.
6. Contractuele Bepalingen
Hoewel ZZP’ers zelf geen werknemersverzekeringen betalen, is het een criterium of er afspraken zijn die lijken op werknemersrechten, zoals garanties voor doorbetaling bij ziekte (tenzij je hier zelf een verzekering voor hebt afgesloten zonder tussenkomst van de opdrachtgever). Hoe ziet je contract eruit? Een contract voor onbepaalde tijd of een ‘permanente’ overeenkomst met opvolgende opdrachten is een rode vlag.
7. Verzekeringen
Echte ZZP-contracten zijn projectmatig en hebben een duidelijke einddatum. Wie sluit de verzekeringen af?
8. Begeleiding
Als de opdrachtgever een aansprakelijkheidsverzekering voor je regelt en betaalt, is dat een teken van bemoeienis. Word je intensief begeleid? Een echte ZZP’er werkt resultaatgericht.
9. Beëindiging van de Overeenkomst
Als je een vaste mentor of leidinggevende krijgt toegewezen die je dagelijkse taken bewaakt, is dat geen ondernemerschap.
Hoe makkelijk kan de samenwerking stoppen? Als er een opzegtermijn van drie maanden geldt zonder duidelijke reden (zoals het niet halen van een resultaat), lijkt het op een ontslagvergunning. Een ZZP-contract kan vaak per direct worden beëindigd bij het niet nakomen van afspraken.
Veranderingen per 1 Januari 2026
De regels staan niet stil. Per 1 januari 2026 worden de controles op schijnzelfstandigheid verder aangescherpt. De Belastingdienst investeert zwaar in data-analyse.
Dit betekent dat ze algoritmen gebruiken om patronen te herkennen die wijzen op schijnzelfstandigheid, nog voordat jij of je opdrachtgever er erg in heeft.
Een nieuwe, digitale checklist wordt geïntroduceerd die de negen criteria automatisch afvinkt op basis van beschikbare data. De consequenties worden strenger: hogere boetes en een grotere kans op het terugvorderen van eerder ontvangen toeslagen of BTW-teruggaven. De Belastingdienst zal ook vaker proactief contact opnemen om de aard van de werkrelatie te verifiëren, voordat er financiële problemen ontstaan.
Wat gebeurt er bij een negatieve beoordeling?
Als de Belastingdienst concludeert dat er sprake is van schijnzelfstandigheid, zijn de gevolgen serieus. Ten eerste kan de Belastingdienst de arbeidsovereenkomst omzetten naar een werknemerscontract met terugwerkende kracht.
Dit betekent dat je mogelijk loonheffingen en premies moet terugbetalen. Daarnaast kunnen er boetes worden opgelegd aan zowel de ZZP’er als de opdrachtgever. De hoogte hangt af van de ernst en de intentie, waarbij een goede ZZP-financiering en administratie essentieel is.
Was er sprake van kwade wil of was het een onschuldige misinterpretatie van de regels?
Een andere directe impact is op je kredietwaardigheid. Banken en kredietverstrekkers zien een naheffingsaanslag of een conflict met de Belastingdienst als een groot risico. Dit kan leiden tot afwijzingen voor leningen of leases.
Proactief Handelen: Zo Blijf Je ‘Eligible’
Gelukkig ben je niet machteloos. Als ZZP’er kun je stappen ondernemen om veelvoorkomende valkuilen bij ZZP-leningen te vermijden en je kredietwaardigheid hoog te houden.
Zorg allereerst voor waterdichte contracten. Gebruik sjablonen die specifiek zijn ontworpen voor zelfstandigen, waarin duidelijk staat dat er geen sprake is van een dienstbetrekking. Vermijd woorden als ‘salaris’, ‘werknemer’ of ‘functioneren’. Documenteer je werkzaamheden. Bewaar e-mails en rapporten waarin je je eigen werkwijze uitlegt en onderbouwt.
Laat zien dat je zelf keuzes maakt in hoe je het resultaat bereikt. Investeer in eigen middelen.
Zorg voor je eigen laptop, je eigen software en een eigen zakelijke rekening.
Zorg ook voor een eigen netwerk; blijf acquisitie doen, zelfs als je een vaste klant hebt. Sluit de juiste verzekeringen af op eigen naam. Een beroepsaansprakelijkheidsverzekering die je zelf hebt afgesloten, is een sterk bewijs van zelfstandigheid.
En tot slot: wees transparant. Als je merkt dat een opdrachtgever teveel sturing geeft, spreek dit aan.
Soms is onwetendheid de oorzaak. Heldere communicatie voorkomt dat een relatie ongemerkt doorschiet in een schijnconstructie.
Conclusie
De eligibility facet rondom artikel 28 is geen mysterieus monster, maar een gestructureerde manier om echte ondernemers te onderscheiden van schijnconstructies. Door de negen criteria te begrijpen en proactief te handelen, verklein je het risico op een negatieve beoordeling aanzienlijk. Met de veranderingen in het vooruitzicht per 2026 is het nu het moment om je zaken op orde te brengen.
Zorg dat je contracten kloppen, je administratie op orde is en je werkwijze aantoont dat jij de baas bent over je eigen bedrijf.
Op die manier blijf je niet alleen compliant, maar bouw je ook aan een sterke kredietwaardigheid die essentieel is voor de groei van je onderneming.
Veelgestelde vragen
Wat zijn de 9 criteria voor schijnzelfstandigheid?
De Belastingdienst gebruikt een checklist met negen criteria om te bepalen of je als ZZP'er echt zelfstandig bent. Deze criteria gaan onder andere over je afhankelijkheid van een opdrachtgever, de manier waarop je je werkzaamheden organiseert en de financiële structuur van je bedrijf.
Wat verandert er per 1 januari 2026 voor ZZP'ers?
Per 1 januari 2026 krijgen laagbetaalde ZZP'ers (tot €38 per uur) een betere rechtsbescherming.
Wat is schijnzelfstandigheid bij een zzp'er?
Dit betekent dat opdrachtgevers bewijs moeten leveren dat er geen sprake is van een arbeidsovereenkomst als de ZZP'er een beroep doet op het rechtsvermoeden van schijnzelfstandigheid. Schijnzelfstandigheid ontstaat wanneer iemand formeel als ZZP'er opereert, maar in werkelijkheid functioneert als een werknemer van een opdrachtgever. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn als je constant dezelfde taken uitvoert, dezelfde werktijden hebt en je werkgever je instructies geeft over hoe je je werk moet doen.
Wat zijn de mogelijkheden van de Belastingdienst bij schijnzelfstandigheid?
Als de Belastingdienst vermoedt dat er sprake is van schijnzelfstandigheid, kan dit gevolgen hebben voor je kredietwaardigheid. Banken en opdrachtgevers kunnen dan terughoudend zijn bij het verstrekken van leningen of het aangaan van contracten, omdat ze jouw arbeidsrelatie als onzeker beschouwen.
Wat verandert er per 1 januari 2026 voor ZZP'ers?
Per 1 januari 2026 krijgen laagbetaalde ZZP'ers (tot €38 per uur) een betere rechtsbescherming. Dit betekent dat opdrachtgevers bewijs moeten leveren dat er geen sprake is van een arbeidsovereenkomst als de ZZP'er een beroep doet op het rechtsvermoeden van schijnzelfstandigheid.