Wat is een WSNP-traject voor ZZP'ers met te veel schulden?

Stel je voor: je bent ZZP’er. Je bent trots op je bedrijf, je werkt hard, maar de schulden stapelen zich op.

Het voelt alsof je op een drijfzand zit; hoe harder je probeert te komen, hoe dieper je zakt.

Je hoort verhalen over de WSNP, maar als je googlet, lees je vooral regels voor mensen in loondienst. Geen bedrijf, geen problemen, lijkt het wel. Maar wat als je wél een eigen bedrijf hebt?

Kan de Wet Schuldsanering Natuurlijke Personen (WSNP) dan ook iets voor jou betekenen? Het antwoord is: ja, maar het is een complex verhaal. Laten we het helder maken, zonder ingewikkelde juridische termen.

De harde realiteit: de WSNP is geen vriend voor ondernemers

Eerlijk is eerlijk: de WSNP is in eerste instantie niet ontworpen voor de ZZP’er met een bedrijf.

De wet is gemaakt voor particulieren. De gedachte is simpel: je stopt al je geld in een pot, de rechter wijst een bewindvoerder aan, en na drie jaar ben je schuldenvrij. Klaar.

Maar als ZZP’er heb je vaak meer dan alleen persoonlijke schulden. Je hebt zakelijke schulden, een eenmanszaak, en misschien wel spullen die nodig zijn om je werk te doen. De klassieke WSNP gaat uit van een ‘schone lei’ aan het eind van de rit. Echter, bij ondernemers wordt er streng gekeken naar of je bedrijf nog levensvatbaar is.

Als je bedrijf structureel verlies draait, is de kans groot dat de rechter zegt: stop er mee, word werknemer, en ga dan pas de WSNP in.

Dat is een pijnlijke conclusie als je je bedrijf juist wilt redden.

Het verschil: WSNP of de Wsnp?

Om zaken helder te houden, maken we onderscheid tussen de ‘oude’ en de ‘nieuwe’ regels. Tot 2021 had je de WSNP en de Wsnp (Wet schuldsanering natuurlijke personen). Sinds 1 januari 2021 is er één wet: de WSNP.

De belangrijkste verandering voor ondernemers? De eis dat je ‘goed gedrag’ moet hebben getoond.

Als ZZP’er moet je aantonen dat je de schulden niet expres hebt veroorzaakt. Heb je zakelijke risico’s genomen die onverantwoord waren?

Dan kan de rechter je toegang tot de WSNP weigeren. Maar: een faillissement van je bedrijf betekent niet automatisch dat je persoonlijk wordt afgewezen. Dat is een misverstand dat veel ondernemers tegenhoudt om hulp te zoeken.

De rol van de bewindvoerder bij een eenmanszaak

Als je wordt toegelaten tot de WSNP, krijg je te maken met een bewindvoerder.

Voor een particulier is diegene een soort geldbewaker. Voor een ZZP’er is de rol complexer. De bewindvoerder kijkt naar je eenmanszaak. In Nederland ben je als eenmanszaak privé aansprakelijk voor al je zakelijke schulden.

Dat betekent dat de schuldeisers van je bedrijf ook aanspraak kunnen maken op je privébezit (behalve de essentiële huishoudelijke spullen). In de WSNP wordt er gekeken naar wat er nog te ‘verdienen’ valt.

Heb je een auto die je zakelijk én privé gebruikt? Die kan worden verkocht.

Heb je dure apparatuur die niet strikt noodzakelijk is? Die kan worden geliquideerd. De bewindvoerder probeert zoveel mogelijk geld te verzamelen om de schuldeisers te betalen.

Tegelijkertijd mag je natuurlijk wel blijven werken. Je mag inkomen blijven genereren, maar het mag niet te veel zijn.

Houd je meer over dan het minimumloon? Dan gaat dat extraatje naar de schuldeisers.

Stap 1: Het faillissement van je eenmanszaak

Voordat je in de WSNP kunt, moet er vaak een einde komen aan je bedrijfsactiviteiten. In de praktijk betekent dit bijna altijd dat je je eenmanszaak beëindigt en failliet aanvraagt.

Dit klinkt heftig, maar het is vaak de enige manier om de WSNP in te komen.

Waarom? Omdat de WSNP bedoeld is voor natuurlijke personen, niet voor rechtspersonen. Een eenmanszaak is geen aparte rechtspersoon, maar de schulden zijn vaak zo verweven dat de rechter eist dat de zakelijke boeken worden gesloten.

Als je failliet gaat, stopt je bedrijf. De curator (de tijdelijke baas van je faillissement) liquideert wat er te liquideren valt.

Is er niets meer te halen? Dan wordt het faillissement opgeheven en kun je als particulier de WSNP in.

Wanneer ben je welkom in de WSNP als ZZP’er?

De rechter kijkt naar een aantal harde criteria: Je moet minimaal twee schuldeisers hebben.

1. De schuldenlast

Het maakt niet uit of het om particuliere schulden of zakelijke schulden gaat. Als je één schuld hebt, kom je niet in de WSNP.

2. Woonplaats

Je moet in Nederland wonen. Simpel, maar het moet gezegd. Heb je in de afgelopen tien jaar al een WSNP-traject afgerond? Dan ben je uitgesloten.

3. Geen eerdere WSNP

Tenzij er sprake is van ‘bijzondere omstandigheden’, maar dat is uitzondering. Dit is de belangrijkste voor ZZP’ers.

4. De ‘goed gedrag’ toets

Heb je schulden gemaakt door roekeloos gedrag? Heb je belastingen niet betaald terwijl je wel geld uitgaf aan luxe? Dan kan de rechter je weigeren. Als je echter kunt aantonen dat je te goeder trouw bent geweest en dat de zakelijke markt tegenviel, is de kans op toelating groot.

De praktijk: Hoe ziet een WSNP-traject eruit voor een ZZP’er?

Als je wordt toegelaten, start een traject van drie jaar. In die tijd leef je op een bijstandsniveau.

Je mag niets kopen op afbetaling, en je krijgt een bewindvoerder. Het grootste verschil met een werknemer is dat je soms ruimte hebt om door te werken.

Als je bedrijf is beëindigd, ben je in loondienst gegaan, of ben je gestopt. Maar stel je voor dat je je bedrijf wilt voortzetten? Dat is zeer moeilijk.

De WSNP eist dat je je inzet voor schuldenvrij worden. Een bedrijf runnen brengt risico’s met zich mee.

De bewindvoerder zal niet snel akkoord gaan met het starten van een nieuw bedrijf of het voortzetten van het oude, tenzij je kunt bewijzen dat je geen schulden meer maakt en vaste inkomsten hebt. Na drie jaar krijg je de ‘schone lei’. Dit betekent dat de resterende schulden worden kwijtgescholden. Let op: dit geldt alleen voor schulden die zijn opgegeven bij de WSNP. Nieuwe schulden die je zelf maakt, zijn voor je eigen rekening.

Alternatieven voor de WSNP

De WSNP is zwaar en streng. Sommige ZZP’ers passen er niet in.

De Wettelijke Schuldsanering (WSNP)

Wat zijn de opties? Ja, die bestaat nog steeds, maar de voorwaarden zijn strenger geworden.

Minnelijke schuldregeling

Vooral de eis dat je geen nieuwe schulden mag maken, is een valkuil voor ondernemers. Dit is een afspraak met je schuldeisers zonder tussenkomst van de rechter. Schuldhulpverlening (via de gemeente) probeert een deal te sluiten.

Stichting BSNR

Vaak betalen schuldeisers een deel kwijt en het restant wordt in termijnen betaald. Dit is vaak sneller en minder ingrijpend dan de WSNP.

Voor ZZP’ers is dit soms een betere optie als er nog wat te halen valt. De Stichting BSNR (Begeleiding Schuldsanering Natuurlijke Personen en Rechtspersonen) is een organisatie die helpt bij het aanvragen van schuldsanering. Ze bieden ondersteuning, maar zijn geen wondermiddel. Ontdek hoe schuldhulpverlening voor ZZP'ers werkt om je papierwerk op orde te krijgen, wat essentieel is voor een succesvolle aanvraag.

Hoe bereid je je voor?

Als je als ZZP’er met schulden zit, is de stap naar de WSNP groot. Voordat je naar de rechter stapt, moet je het volgende doen:

• Zakelijke en privé-schulden scheiden: Zorg dat je een duidelijk overzicht hebt. Gebruik Excel of een boekhoudprogramma zoals Moneybird of Exact Online. Weet wat je schuldig bent en aan wie.
• Stop met ondernemen (indien nodig): Als je bedrijf niet levensvatbaar is, moet je stoppen. Probeer niet te redden wat er niet te redden valt. Dit klinkt hard, maar het is nodig voor de WSNP.
• Zoek hulp: Ga naar de gemeente voor schuldhulpverlening. Zij kunnen je begeleiden naar de WSNP of een minnelijke regeling.
• Bewaar alles: Bewaar alle facturen, contracten en bankafschriften. De bewindvoerder en de rechter willen alles zien.

Conclusie

Een WSNP-traject voor ZZP’ers is niet de makkelijkste weg, maar het is wel een weg. Het vereist dat je afscheid neemt van je bedrijf of het zeer strak gaat managen.

Het is geen quick fix, maar het biedt wel perspectief op een schuldenvrije toekomst.

Ben je ZZP’er en loop je vast? Wacht niet tot de deurwaarder voor de deur staat. Zoek hulp, kijk kritisch naar je bedrijfsvoering en wees realistisch over wat er nog mogelijk is. De WSNP is geen straf, maar een juridisch instrument om je leven op de rit te krijgen.